pl/eng

Józef Szajna

Jeden z najwybitniejszych artystów ¶wiata teatru i sztuki. Malarz, scenograf, reżyser, teoretyk teatru, twórca autorskich, nowatorskich przedstawień, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Józef Szajna reprezentował Polskę między innymi na Międzynarodowym Biennale Sztuki w Wenecji (1970 i 1990) oraz Biennale w Sao Paulo (1979 i 1989), gdzie w 1979 roku został wymieniony w¶ród pięciu pierwszych artystów.

Uczestnik walki antyfaszystowskiej, aresztowany był więĽniem obozów KL Auschwitz i Buchenwald. Członek Antynazistowskiego Ruchu Oporu ZWZ AK 1939-1945.

Urodzony w Rzeszowie, Polska, 13 marca 1922; zm. 24 czerwca 2008 w Warszawie.

Dyplom grafiki 1952, dyplom scenografii, Akademia Sztuk Pięknych, Kraków 1953; scenarzysta: Teatr Ludowy, Nowa Huta 1955-63; dyrektor, reżyser: Teatr Ludowy, Nowa Huta 1963-66; reżyser: Teatr Stary, Kraków 1966-71; Teatr Polski w Warszawie 1970-71; założyciel, dyrektor, reżyser, scenograf: Centrum Sztuki Studio Teatr - Galeria, Warszawa 1971-82.

Józef Szajna już w Teatrze Ludowym w Nowej Hucie ł±czył galerie z teatrem, awangardowe działania plastyczne, wystawy i akcje artystyczne w jednym miejscu. Rozbudowany program realizował w Warszawie w stworzonym przez siebie Centrum Sztuki Studio, Teatr - Galeria, który obejmował prezentacje i wymianę kulturaln± z zagranic± sztuki najnowszej: wystawy, koncerty, pokazy filmowe, performance, spotkania, warsztaty; Galeria Studio zapocz±tkowała zbiory sztuki współczesnej; w Centrum mie¶ciło się Podyplomowe Studium Scenografii ASP, kształc±ce, pod kierunkiem prof. Józefa Szajny, studentów polskich i zagranicznych, Towarzystwo Muzyki Współczesnej. Tworzył się zbiór ksi±żek i czytelnia oraz Instytut Twórczo¶ci Artystycznej.

Scenografia m.in.:

J. Steinbeck - Myszy i Ludzie 1956;

F. Werfel - Jakobowski i pułkownik,
C. Gozzi - Księżniczka Turandot,
J. Broszkiewicz - Imiona władzy 1957;

A. Camus - Stan oblężenia,
B. Brecht - Matka Courrage,
M. Gelderhode - Pantagleise 1958;

W. Szekspir - Burza,
F. Dűrrenmat - Romulus Wielki,
St. I. Witkiewicz - Wariat i zakonnica,
                    - W małym dworku 1959;

I. Krasiński - Nie-boska komedia,
Ajschylos - Oresteja,
Kaden Bandrowski - Rado¶ć z odzyskanego ¶mietnika 1960;

W. Szekspir - Wieczór trzech króli, 1961;

A. Mickiewicz - Dziady,
F. Dűrrenmat - Frank V, 1962;

W. Szekspir - Sen nocy letniej, 1963;

Sofokles - Antygona,
Ajschylos - Siedniu przeciw Tebom, 1964;

Reżyseria i scenografia m.in.:

I. Gorczycka - Post u ludożerców,
St. Wyspiański - Akropolis (współrealizator J. Grotowski) 1962;

M. Gogol - Rewizor,
Cervantes - Don Kichot, 1963;

T. Hołuj - Puste Pole,
F. Kafka - Zamek, 1965;

Stanisław I. Witkiewicz - Oni. Nowe wyzwolenie, 1967;

W. Majakowski - Łaźnia,
S. O’Casey - Szkarłatny proch, 1968;

E. Bryl - Rzecz listopadowa, 1969;
W. Szekspir - Makbet, 1970.

Spektakle autorskie - scenariusz, reżyseria i scenografia:

Faust, Replika I, 1971;
Witkacy I, II, Replika II, 1972;
Replika III, IV, Gulgutiera, 1973;
Dante I,1974;
Cervantes, 1976;
Majakowski, Śmierć na gruszy 1978;
Replika V, 1980;
Dante żywy,1981;
Replika VI, 1984;
Dante współczesny, 1985;
Replika VII, 1986;
Dante, 1992;
Ziemia, warsztat, Ślady I, Ślady II,
Życie i śmierć Cervantesa, 1993;
Szczątki, 1995;
D’eballage I, II, 1997.

Współpraca z galeriami i teatrami zagranic±:

Jego prace były i s± wystawiane w prawie wszystkich miastach Polski oraz na wielu wystawach i festiwalach teatralnych na całym świecie. Bardzo rozległa współpraca Józefa Szajny z teatrami i galeriami obejmowała: Bułgarię, Czechy, Egipt, Finlandię, Francję, Hiszpanię, Holandię, Izrael, Japonię, Jugosławię, Kanadę, Litwę, Łotwę, Meksyk, Niemcy, Portugalię, Rosję, Stany Zjednoczone, Szwecję, Turcję, Ukrainę, Wenezuelę, Węgry, Wielk± Brytanię, Włochy.

Wystawy indywidulane i zbiorowe m.in.:

Reminiscencje, environment, XXXV Międzynarodowe Biennale Sztuki, Wenecja 1970;

Reminiscencje, environment,
Ruhrfestspiele – Recklinghausen, wystawa scenografii, Międzynarodowe Quadriennale, Praga (Złoty Medal),

Replika I, Göteborg 1971;

IV Festiwal Sztuki, Warszawa
(1 Nagroda, Złoty Medal) 1972;

Monachium (Srebrny Medal) 1974;

Fundacja Gulbenkian, Lizbona 1977;

Reminiscencje (Gegenwart einer Vergangenheit),
environment, Frankfurt n/M 1978;

Sylwety i cienie, environment, Biennale Sao Paulo
1979 i 1989;

Reminiscencje - environment, Światowa Wystawa
Portret człowieka, Muzeum Humboldta, Berlin 1980;
Budapeszt, Bruksela, Bochum 1985;
Kraków 1986;
Galeria Zachęta, Warszawa, Paryż 1987;

XLIV Biennale, Wenecja; Paryż;
Santa Cruz de Tenerife 1990;

Warszawa, Poznań, Gdańsk, Gdynia 1991- 92;

Centrum Scenografii, Katowice,
Circulo de Bellas Artes, Madryt 1993;

Międzynarodowe Triennale, Majdanek,
Europa-Europa, Bonn 1994;

Oświęcim, Düsseldorf, Bochum, Warszawa 1995;
Opole, Weimar-Buchenwald, Kalisz 1996;
Warszawa; Centrum Rzeźby, Orońsko 1997;

Kunsthalle, Graz, Zamek – Szczecin, Muzeum
Narodowe; Wrocław; Muzeum Narodowe; Osaka 1998;

Instytut Kultury Polskiej, Budapeszt 1999;
Instytut Kultury Polskiej, Rzym 2000;
Museo Permanente, Mediolan 2001;

TEART, Pałac Sztuki, Kraków, Centrum Sztuki
Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa,

TEART, Związek Polskich Artystów Plastyków,
Warszawa 2002;

TEART, wystawa oraz happening Drabina do nieba,
Muzeum Narodowe, Warszawa,

TEART, Sankt Petersburg 2001;

Czy ktoś to słyszy, Weimar-Buchenwald 2005 r;
Czy ktoś to słyszy, Berlin 2007 r;

Józef Szajna, Budapeszt, Bukareszt 2007 r;
Świat Józefa Szajny, Kartuzy 2008 r;

TEART, Józef Szajna, Festiwal „Zdarzenia”,
Tczew 2009, Już bez udziału autora;

Obok. Polska – Niemcy. 1000 lat historii w sztuce,
Berlin 2011 r;

Festiwale teatralne m. in.:

Dni Kultury Polskiej, Essen 1974;

Nowy Jork, tournée USA; Miedzynarodowy Festiwal Cervantino, Meksyk, Dortmund, Budapeszt 1975;

Replika III, Sztokholm 1976;

Witkacy III, Amsterdam, XIII Festiwal,
Kalisz (Nagroda Specjalna), Spectrum 77,
Międzynarodowy Festiwal Teatralny, Villach,
Międzynarodowy Festiwal Teatru Narodów, Paryż 1977;
Replika III, Bukareszt, Madryt, Barcelona 1978;
Międzynarodowe Festiwale, Bergen, Tampere, Londyn, Sztokholm, Stuttgart 1979;

Replika V, Międzynarodowy Festiwal Teatru Narodów, tournée Francja, Międzynarodowy Festiwal Cervantino, Meksyk 1980;

Dante żywy, Dubrownik 1981;
Międzynarodowy Festiwal Teatru Narodów, Sofia 1982;
Replika, Międzynarodowy Festiwal, Caracas, 1983;

Replika VI, Międzynarodowy Festiwal, Istambuł, Miedzynarodowy Festiwal, Finlandia 1984;

Dante współczesny, Essen 1985;

Replika VI, Quebec Festival, (nagroda Ex aequo
z Peterem Brook’iem), Replika VII,
Tel-Awiw/Jerozolima 1986;

Dante, Replika, Moskwa 1987;

Ślady I, Chorzów, Ślady II, (nagroda mera Ankary za najwybitniejsze przedstawienie sezonu 93/94), Ankara, Ziemia, warsztat, Kair, Vida y Muerte del Poeta
Cervantes, Alcalá de Henares 1993;

Ryga, Wilno 1994;

Szczątki, Internacional Festival de Teatro de Almada, Portugalia 1995;

Déballage, Międzynarodowy Festiwal Teatralny,
(Złoty Lew - nagroda), Lwów 2000.

Déballage, Międzynarodowy Festiwal Teatralny
Cervantino, Meksyk, Guanahuato, San León 2001.

Nagrody i odznaczenia:

Krzyż Kawalerski Orderu Polonia Restituta, Krzyż Komandorski, Krzyż Komandorski z Gwiazdą, Krzyż Wielki Polonia Restituta; Nagroda Krytyków Polskich 1957; wyróżnienie ITI, Paryż 1958; Nagroda Krytyków Nowa Huta 1959; Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (I, II, III Stopnia) 1971,1979, 2002; Nagroda m. Krakowa 1971; nadanie imienia Józefa Szajny teatrowi w Port Jefferson, USA, członek IAA -AIAP (Unesco), tytuł Akademika ze Złotym Medalem Accademia Italia delle Arti e del Lavoro Salsomaggiore Terme 1981; Accademia Italia delle Arti e del Lavoro (Złoty Centaur – nagroda) Salsomaggiore oraz Złoty Medal Międzynarodowego Parlamentu 1982; Światowa Nagroda Kulturalna – Statua Zwycięstwa nadana przez Centro Studi e Ricerche delle Nazioni, Salsomaggiore oraz Europejski Sztandar Sztuki i Złoty Medal 1984; Oscar d’ltalia‚ 1985, nadany przez Accademia d’Europa Calvatone 1985; Nagroda za spektakl najbardziej godny zapamiętania, Międzynarodowy Festiwal w Quebec, Kanada, 1986, Nagroda m. st. Warszawy, 1987; IV Quadriennale (Złoty Centaur – dla najwybitniejszych twórców współczesnego świata), Accademia Italia, Cremona 1988; International Honorary Citation from Experimental Theatre Cairo 1992; (Złota Maska – nagroda) Bielsko-Biała 1994; Nagroda Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego, USA 1995.
W 1997 powstaje Szajna-Galeria, Rzeszów. Honorowy Prezes International Association Société Européene de Culture Polska, członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności, Kraków, członek Międzynarodowy Rady Oświęcimskiej, członek Rady Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa, członek jury Leonardo da Vinci World Award, Meksyk, Doctor Honoris Causa Uniwersytet w Oldenburgu, Niemcy 2002. Doctor Honoris Causa Uniwersytetu Śląskiego, Polska 2003. Doctor Honoris Causa Uniwerytetu Rzeszowskiego, Polska 2007. Honorowy Obywatel m. Rzeszów, m. Opole, m. Tczew, m. Oświęcim.
We wrześniu 2005 r. otrzymuje prestiżową nagrodę - Zasłużony Kulturze „Gloria Artis.” 01. 09. 2007 r. otrzymuje w Pradze Medal J. Masaryka od Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej za „[...]długoletni aktywny wkład na skalę międzynarodową w zachowanie pamięci więźniów obozów koncentracyjnych”.

Prace w muzeach w Polsce i zagranic± m.in.:

- Muzeum Narodowe, Kraków (Polska)
- Muzeum Narodowe, Warszawa (Polska)
- Muzeum Narodowe, Wrocław (Polska)
- Muzeum Narodowe, Gdańsk (Polska)
- Muzeum miasta Göteborg (Szwecja)
- Muzeum miasta Bochum (Niemcy)
- Muzeum im. Al. Puszkina, Moskwa (Rosja)
- Muzeum Narodowe, Osaka (Japonia)
- W zbiorach Watykanu, Rzym (Włochy)
- Davies Museum, Boston (USA)
- Muzeum Narodowe Yad Vashem (Izrael)
- Muzeum Ludwig Sammlungen, Budapeszt (Węgry)
- Muzeum w Weimar-Buchenwald (Niemcy)
- Muzeum Historii Niemiec, Bonn (Niemcy)
- Muzeum Śląskie, Katowice (Polska)
- Muzeum Okręgowe, Lublin (Polska)
- Szajna-Galeria, Rzeszów (Polska)
- Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko (Polska)
- Muzeum miasta Chełm (Polska)
- Muzeum w O¶więcimiu (Polska)
- Galeria STUDIO, Centrum Sztuki STUDIO, Warszawa.
- The Illinois Holocaust Museum & Education Center (USA)

Prace w zbiorach prywatnych m.in.:

- Rodzina K. G. Johnssen, Essen (Niemcy)
- Prezydent Vaclav Havel, Praga (Czechy)
- Piotr Dmochowski - Gallerie, Paryż (Francja)
- Prof., Prof. A. B. Korzeniewscy, Warszawa (Polska)

Bibliografia:

Obejmuje ponad 300 pozycji, w tym: 6 monografii książkowych, filmografia składa się z ponad 30 pozycji oraz zapisów spektakli i rejestracji programów i wydarzeń, a obecnie podlega procesowi cyfryzacji.

Ważniejsze publikacje:

Szajna, M. Czanerle, Wyd. Morskie, Gdańsk 1974;

Józef Szajna – plastyka, teatr, J. Madeyski,
E. Morawiec, Wyd. Literackie, Kraków 1974;

Józef Szajna i jego teatr, Z. Tomczyk - Watrak,
Wyd. PIW, Warszawa 1985;

Józef Szajna, J. Madeyski, A. Żurowski, Wyd. Arkady, Warszawa 1992;

Józef Szajna i jego świat (Józef Szajna and His World), B. Kowalska, Z. Taranienko,
Wyd. Galeria Zachęta, Hotel Sztuki, Warszawa 2000;

Józef Szajna Kunst und Theater,
I. Scheurmann, V. Knigge,
Wyd. Wallstein Verlag, Göttingen 2002;

Przestrzenie Szajny, Z. Taranienko,
18 znaczy życie, J. Fąfara,
Wyd. Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2009;

Ważniejsze publikacje artysty:

O nowej funkcji scenografii
(The New Function of Stage Design), 1962;
Materia spektaklu (The Matter of Spectacle), 1965;
Tylko Teatr otwarty (Open Theatre only), 1971;
Teatr organiczny (The Organic Theatre), 1977;
Gram samego siebie (I’m acting Myself), 1982;
Wybory i odniesienia (Choices and Concerns), 1985;
Dno (Bottom), 1985;
Moja Sztuka jest ciągle krzykiem,
(My Art is still a Shout), 2005;
Narracja plastyczna w Teatrze organicznym
(Visual Narration in Organic Theatre), 2005;
Za losy świata wszyscy jesteśmy odpowiedzialni
(The Destiny of the world is responsibility of us all), 2007;
Testament Szajny (Szajna’s Testament), 2007;

Filmy o twórczo¶ci artysty m. in.:

Sztuka w niewoli (Art in Captivity ),
reżyser W. Gołaszewski

Teatr według Szajny (Theatre according to Szajna),
reżyser J. Karpiński

Omnia Mea – portret Józefa Szajny
(Omnia Mea – Portrait of Józef Szajna),
reżyser St. Szlachtycz.

Człowiek zaniedbuje samego siebie,
reżyser H. Jantos (I nagroda, konkurs filmów
dokumentalnych, Kielce 2006).


W latach 2002-2005 bierze udział w Międzynarodowych konferencjach i spotkaniach w Paryżu, Berlinie, Warszawie, Bostonie i Oświęcimiu na temat Teart – sztuki i teatru. W kwietniu 2005 r. otwiera wystawę swoich prac (ok. 1000 m2)
w związku z jubileuszowymi uroczystościami 60-lecia wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie pt. Czy ktoś to słyszy? Aranżację przestrzenną projektuje Łukasz Szajna, także wystawy w Budapeszcie i Bukareszcie. Ukazuje się szereg wywiadów - Mój Testament, Wznoszenie Kopca Pamięci i Pojednania w Oświęcimiu. W marcu 2006 r. odbywa się indywidualna wystawa i wykłady w Hannowerze wraz z ekspozycją projektu Kopca Pamięci i Pojednania w Oświęcimiu. W 2007 r. trwa Jubileusz 85. lecia urodzin i 60. lecia pracy artysty w Warszawie, Katowicach i Rzeszowie. W 2007 r. kładzie kamień węgielny pod Kopiec Pamięci i Pojednania w Oświęcimiu- Mieście Pokoju. Projekt ten prezentuje Łukasz Szajna na dużej wystawie w Parlamencie Europejskim w Brukseli. Otwarcie wystawy oraz międzynarodowe spotkanie osób zgromadzonych wokół tej idei odbywa się z osobistym uziałem Przewodniczącego Hansa - Gerta Poetteringa. Następnie odbywają się wystawy w Oświęcimiu i Rzeszowie.

W 2011 r. dwie prace prof. Józefa Szajny Nasze życiorysy i Kompania karna prezentowane są na wielkiej wystawie w Berlinie pt. Obok. Polska – Niemcy. 1000 lat historii w sztuce.

więcej: www.jozefszajna.eu

WERSJA DO WYDRUKU


Józej Szajna

One of the most outstanding artists of the theatre and art worlds. A painter, stage-designer, director, theoretician of theatre, the creator of his entirely own authorial spectacles, a professor at the Academy of Fine Arts [ASP] in Warsaw. Józef Szajna presented Poland at the International Biennal of Art Venice (1970, 1990) and in Sao Paulo (1979, 1989) where in 1979 he was placed in the first five artists.

A participant of anti-Fascist fights, arrested and imprisoned in the concentration camps of Auschwitz and Buchenwald. A member of the Anti-Nazi Resistance Movement of the National Army (ZKZ AK) in 1939-1945.

Born in Rzeszów, Poland, on 13 March 1922, died 24 June 2008 in Warsaw.

Diploma in graphic arts 1952; diploma in stage design, Academy of Fine Arts [ASP] in Cracow 1953; Ludowy Theatre, Nowa Huta 1955-63; general director, performance director, script writer: the Ludowy Theatre, Nowa Huta 1963-66; performance director: the Stary Theatre, Cracow 1966-71: the Polski Theatre, Warsaw 1970-71; founder, gen. director, performance director, stage designer: the Studio Art Centre, Theatre-Gallery, Warsaw 1971-82.

As soon as at the time of the Ludowy Theatre in Nowa Huta did Józef Szajna join a gallery with theatre, avant-garde visual activities and exhibitions with artistic actions – all in the same venue. He expanded this programme in Warsaw in his own-created Studio Art Centre, Theatre-Gallery, the activity of which comprised presentations and cultural exchange with abroad in the field of the latest art: exhibitions, concerts, film shows, performances, meetings, and workshops. The Studio Centre launched a collection of contemporary art, it accommodated the Post-Graduate Studium of Stage Design of ASP, teaching Polish and foreign students under the supervision of Professor Józef Szajna, and the Society of Contemporary Music. Here, a book collection with a reading room was initiated, along with the Institute of Artistic Creation.

Selected stage designs:

J. Steinbeck – Of Mice and Man, 1956;

F. Werfel – Jakobovsky and the Colonel,
C. Gozzi – Turandot,
J. Broszkiewicz – The Names of Power, 1957;

A. Camus – The State of Siege,
B. Brecht – Mother Courage,
M. Ghelderode – Pantagleise;

W. Shakespeare – The Tempest,
F. Dürenmatt – Romulus the Great,
St. I. Witkiewicz – The Madman and the Nun, – A Country House, 1959;

I. Krasiński – The Un-Divine Comedy,
Aeschylus – The Oresteia,
Kaden Bandrowski – The Joy for the Garbage Heap Regained, 1960;

W. Shakespeare – The Twelfth Night, 1961;

A. Mickiewicz – The Forefathers’s Eve,
F. Dürenmatt – Frank V, 1962;

W. Shakespeare – Midsummer Night’s Dream, 1963;

Sophocles – Antigone;
Aeschylus – Seven Against Thebes,1964;

Selected performance directions and stage designs

I. Gorczycka – Cannibals Are Fasting,
St. Wyspiański – Akropolis, (co-realised with J. Grotowski), 1962;

M. Gogol – The Government Inspector,
Cervantes – Don Quixote, 1963;

T. Hołuj – Empty Field,
F. Kafka – The Castle, 1965;

St. I. Witkiewicz – They. The New Deliverance, 1967;

W. Mayakovsky – The Bathhouse, 1968;
S. O’Casey – Crimson Dust,

E. Bryl – The November Thing, 1969;
W. Shakespeare – Macbeth, 1970.

Artist’s own (authorised) spectacles: script, direction and stage design:

Faust, Replica, 1971;
Witkacy I, II; Replica II, 1972;
Replica III, IV; Gulgutiera, 1973;
Dante I, 1974;
Cervantes, 1976;
Mayakovski; Death in a Pear Tree, 1978;
Replica V, 1984;
Dante Alive, 1981;
Replica VI, 1984;
A Contemporary Dante, 1985;
Replica VII, 1986;
Dante, 1992;
The Earth, a workshop, Traces I, Traces II,
Life and Death of the Poet Cervantes, 1993;
The Remains (Remnants), 1995;
Deballage I, II, 1997.

Co-operation with galleries and theatres abroad: His works have been shown in practically all Polish cities and towns and during a long series of foreign exhibitions and performances. Szajna’s very broad co-operation with theatres and galleries comprised: Bulgaria, Canada, Czech Republic, Egypt, Finland, France, Germany, Great Britain, Holland, Hungary, Israel, Italy, Japan, Yugoslavia, Latvia, Lithuania, Mexico, Portugal, Russia, Spain, Sweden, Turkey, Ukraine, USA, and Venezuela.

Selected solo exhibitions:

Reminiscences, environment, XXXV Venice Biennial 1970;

Reminiscences, environment, Ruhrfestspiele,
Recklinghausem, Stage design,
Interntional Quadrennial, Prague (Gold Medal),

Replica I, Gothenburg 1971;

IV Festival of Art, Warsaw (1st Prize, Gold medal) 1972;

Munich (Silver medal) 1974;

Gulbenkian Foundation, Lisbon 1977;

Reminiscences (Gegenwart einer Vergangenheit),
environment Frankfut-on-Main 1978;

Silhouettes and Shadows environment Sao Paulo
Biennial, 1979 & 1989;

Reminiscences, environment The Portrait of Man World Exhibition, Humboldt Museum, Berlin 1980;

Budapest, Brussels, Bochum 1985;
Cracow 1986;
Zachęta Gallery, Warsaw; Paris 1987;

XLIV Venice Biennial; Paris; Santa Cruz de Tenerife;
1990;

Warsaw, Poznań, Gdańsk, Gdynia 1991-92;

Centre of Stage Design, Katowice; Circulo de Bellas Artes, Madrid 1993;

International Triennial, Majdanek;
Europa-Europa, Bonn, 1994;

Oświęcim, Düsseldorf, Bochum, Warsaw 1995;
Opole, Weimar-Buchenwald, Kalisz 1996;
Warsaw; Centre for Sculpture, Orońsko 1997;

Kunsthalle, Graz; Zamek National Museum Szczecin; National Museum Wrocław; National Museum Osaka 1998;

Institute of Polish Culture, Budapest 1999;
Institute of Polish Culture, Rome 2000;
Permanente Museum, Milan 2001;

TEART, Palace of Art, Cracow; Zamek Ujazdowski Centre for Contemporary Art, Warsaw;

TEART, Association of Polish Artists and Designers, Warsaw 2002;

TEART, exhibition and happening;
The Ladder to Heaven, National Museum, Warsaw;

TEART, Saint Petersburg 2001;
Can Anyone Hear It? , Weimar-Buchenwald 2005;
Can Anyone Hear It? , Berlin 2007;

Józef Szajna, Budapest, Bucharest 2007;
Józef Szajna’s World, Kartuzy 2008;

TEART – Józef Szajna, „Zdarzenia” Festival, Tczew 2009 (without the artist’s participation);

Side by Side. Poland – Germany.
A 1000 Years of History in Art, Berlin 2011.

Selected Theatre Festivals:

Turandot, Carlo Gozzi, Théâtre des Nations,
Paris 1958;

Empty Field, Tadeusz Hołuj, I Rassegna Internazionale dei Teatri Stabili, Florence 1965;

Replica II, Edinburgh Festival 1972;

Replica III, IX Mondial du Théâtre Festival, Nancy;
Replica IV, Warsaw 1973;
Dante, pra-premiere, opening of La Rassegna
Internationale dei Teatri Stabili, Florence, Studio
Theatre Warsaw, Polish Culture Days, Essen 1974;

New York, tour round USA; International Festival
Cervantino, Mexico, Dortmund, Budapest 1975;
Replica III, Stockholm 1976;

Witkacy III, Amsterdam, XIII Festival,
Kalisz (Special Prize), Spectrum 77,
International Theatre Festival Villach,
International Festival Theatre of Nations, Paris 1977;

Replica III, Bucharest, Madrid, Barcelona 1978;
International Festivals Bergen, Tampere, London, Stockholm, Stuttgart 1979;

Replica V, International Festival Thëatre of Nations, tour round France, International Festival Cervantino, Mexico 1980;

Dante Żiv (Dante Alive), Dubrovnik 1981;
Internationale Festival Théâtre of Nations, Sofia 1982;
Replica, International Festival Caracas, 1983;

Replica VI, International Festival, Istanbul,
International Festival, Finland 1984;

A Contemporary Dante, Essen 1985;

Replica VI, Quebec Festival (Ex aequo prize with Peter Brook), Replica VII,
Tel-Aviv/Jerusalem 1986;

Dante, Replica, Moscow 1987;

Traces I, Chorzów, Traces II (The Mayor of Ankara Prize for the best show of season 93/94) Ankara,
The Earth, workshop, Cairo, Vida y Muerte del Poeta
Cervantes, Alcalá de Henares 1993;

Riga, Vilnius 1994;

Remains (Remnants), Festival International de Teatro de Almada, Portugal 1995;

Déballage, International Theatre Festival
(Golden Lion – prize), Lvov 2000.

Déballage, International Festival Cervantino,
Mexico, Guanahuato, San León 2001.

Prises, Medals, Awards:

Chivalry Cross of Polonia Restituta Order, Commander Cross, Commander Cross with Star, Polonia Restituta Grand Cross; Polish Critics Prize 1957; distinction ITI, Paris 1958; Critics Award, Nowa Huta 1959; Minister of Culture and Art Prize (I, II, III Degree) 1971,1979, 2002; Prize of the City of Cracow 1971; a theatre in Port Jefferson in USA named after Józef Szajna; a member of IAA/ AIAP (Unesco), Szajna awarded the title of an Academic with a Gold Medal, Accademia Italia delle Arti e del Lavoro Salsomaggiore Terme 1981; Accademia Italia delle Arti e del Lavoro (Golden Centaur Prize) Salsomaggiore and Gold Medal of the International Parliament 1982; World Cultural Prize – Statue of Victory awarded by Centro Studi e Ricerche delle Nazioni, Salsomaggiore and the European Banner of Art and Gold Medal 1984; Oscar d’ltalia ’85 awarded by Accademia d’Europa Calvatone 1985; Prize for The most memorable performance, International Festival in Quebec, Canada, 1986, The Capital City of Warsaw Award, 1987; IV Quadrennial (Golden Centaur for the most outstanding creators of contemporary world), Accademia Italia, Cremona 1988; International Honorary Citation from Experimental Theatre Cairo 1992; (Golden Mask Prize) Bielsko-Biała 1994; Alfred Jurzykowski Foundation Prize USA 1995.
In 1997 the Szajna-Gallery was launched, Rzeszów. Honorary Chairman of the Internationale Association Soc. Européene de Culture Poland, an active member of the Polish Academy of Skills, Cracow, a member of the International Auschwitz Council, a member of the Council for the Protection of Struggle and Martyrdom Sites, a jury member of Leonardo da Vinci World Award, Mexico. Doctor Honoris Causa of Oldenburg University, Germany 2002. Doctor Honoris Causa of Silesia University, Poland 2003. Doctor Honoris Causa of Rzeszów University, Poland 2007. Honorary citizen of the cities and towns of: Rzeszów, Opole, Tczew, Oświęcim.
In September 2005 he received a prestigious award: “Gloria Artis” a Man of Merit for Culture. 01. 09. 2007 receives J. Masaryk Medal from the Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic for “[...] the many years of active contribution to the international remembrance of concentration camps prisoners”.

Works in museums and private collections in Poland and abroad, among them in:

- National Museum, Cracow (Poland);
- National Museum, Warsaw (Poland);
- National Museum, Wrocław (Poland);
- National Museum, Gdańsk (Poland);
- Museum of the Göteborg City (Sweden);
- Museum of the City of Bochum (Germany); Alexander - Pushkin Museum Moscow (Russia);
- National Museum, Osaka (Japan);
- Vatican Collection, Rome(Italy);
- Davies Museum, Boston (USA);
- Yad Vashem National Museum, (Israel);
- Ludwig Sammlungen Museum, Budapest (Hungary); - Weimar-Buchenwald Museum (Germany);
- German History Museum, Bonn (Germany);
- Silesan Museum, Katowice (Poland);
- District Museum, Lublin (Poland);
- Szajna Gallery, Rzeszów (Poland);
- Centre for Polish Sculpture, Orońsko (Poland);
- Museum of the city of Chełm (Poland);
- Oświęcim Museum (Poland);
- Studio Gallery, Studio Art Centre, Warsaw (Poland);
- The Illinois Holocaust Museum & Education Centre (USA)

Works in private collections:

- K. G. Johnssen Family, Essen (Germany);
- President Vaclav Havel, Prague (Czech Republic);
- Piotr Dmochowski Gallerie, Paris (France);
- Prof., Prof. A. B. Korzeniewscy, Warsaw (Poland)

Bibliography:

Comprises more than 300 items, including: 6 book monographs; his filmography comprises more than 30 recordings of performances, programmes and events; now, it is being digitalised

Most important publications:

Szajna, M. Czanerle, Wyd. Morskie, Gdańsk 1974,

Józef Szajna – plastyka, teatr, J. Madeyski, E. Morawiec, Wyd. Literackie, Kraków 1974,

Józef Szajna i jego teatr, Z. Tomczyk-Watrak, Wyd. PIW, Warszawa 1985,

Józef Szajna, J. Madeyski, A. Żurowski, Wyd. Arkady, Warszawa 1992,

Józef Szajna i jego świat (Józef Szajna and His World), B. Kowalska, Z. Taranienko, Wyd. Galeria Zachęta, Hotel Sztuki, Warszawa 2000,

Józef Szajna Kunst und Theater,
I. Scheurmann, V. Knigge, Wallstein Verlag,
Göttingen 2002.

Przestrzenie Szajny, Z. Taranienko 2009,
Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu,
18 znaczy życie, J. Fafara , Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2009

Artist’s most important publications:

O nowej funkcji scenografii
(The New Function of Stage Design), 1962;
Materia spektaklu (The Matter of Spectacle), 1965;
Tylko Teatr otwarty (Open Theatre only), 1971;
Teatr organiczny (The Organic Theatre), 1977;
Gram samego siebie (I’m acting Myself), 1982;
Wybory i odniesienia (Choices and Concerns), 1985;
Dno (Bottom), 1985;
Moja Sztuka jest ciągle krzykiem,
(My Art is still a Shout), 2005;
Narracja plastyczna w Teatrze organicznym
(Visual Narration in Organic Theatre), 2005;
Za losy świata wszyscy jesteśmy odpowiedzialni
(The Destiny of the world is responsibility of us all), 2007;
Testament Szajny (Szajna’s Testament), 2007;

Selected films on the artist’s creation:

Sztuka w niewoli (Art In Captivity),
dir. W. Gołaszewski;

Teatr według Szajny (Theatre according to Szajna),
dir. J. Karpiński;

Omnia mea – portret Józefa Szajny (Omnia Mea –
Portrait of Józef Szajna),
dir. St. Szlachtycz;

Człowiek zaniedbuje siebie,
dir. H. Jantos (I prize, The Contest of Documentary Films, Kielce 2006).


In the years 2002-2005 he participates in international conferences and meetings in Paris, Berlin, Warsaw, Boston and Oświęcim on the topic of TEART – art and theatre. In April 2005 he opens an exhibition of his works (ca. 1000m2) on the 60th anniversary of the liberation of the Buchenwald concentration camp, entitled Can Anyone Hear It?; spatial arrangement designed by Łukasz Szajna. He has his exhibitions in Budapest and Bucharest. A series of interviews appear – Mój Testament (My Testament), Wznoszenie Kopca Pamięci i Pojednania w Oświęcimiu (Erecting the Mound of Remembrance and Reconciliation in Auschwitz). In March 2006 he has his solo exhibition and lectures, including the presentation of the project of the Mound of Remembrance and Reconciliation in Hannover. In 2007 the celebrations of the artist’s 85th birthday and the 60th anniversary of his work continue in Warsaw, Katowice and Rzeszów through the year. In 2007 he laid the corner stone of the Mound of Remembrance and Reconciliation – the City of Peace in Auschwitz (now Oświęcim), this project now being continued by Łukasz Szajna: an exhibition and a big international meeting of people concentrated on the idea of the Mound meet in the European Parliament, including Hans-Gert Poettering in person. His subsequent exhibitions are in Auschwitz (Oświęcim) and Rzeszów.

In 2011, two of the artist’s works Our Life-Stories and Penal Commando are presented in Berlin at the event Side by Side. Poland – Germany. A 1000 Years of History in Art.

PRINT VERSION